Tabletki antykoncepcyjne - ABCmaluszka.pl - płodność, ciąża, poród, macierzyństwo, blog młodej mężatki

ABCmaluszka.pl
Blog młodej mężatki
Przejdź do treści

Tabletki antykoncepcyjne

Tabletki antykoncepcyjne to popularne określenie na dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zawierające progestagen i estrogen, zaś jednoskładnikowe tabletki antykoncepcyjne z progestagenem to minipigułki antykoncepcyjne. Oba rodzaje tabletek antykoncepcyjnych to skuteczna metoda zapobiegania ciąży.


Historia tabletki antykoncepcyjnej rozpoczęła się 9 maja 1960 roku, kiedy to pierwsza tabletka antykoncepcyjna dwuskładnikowa w historii świata o nazwie Enovid trafiła w Stanach Zjednoczonych do aptek. W Polsce tabletki antykoncepcyjne pojawiły się w 1966 roku. Zapoczątkowało to szybki rozwój i popularność doustnej antykoncepcji hormonalnej.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe to obecnie najpopularniejsza metoda antykoncepcji hormonalnej, nie tylko w Polsce, ale też na świecie.

Jak działają tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe?

Po połknięciu tabletki antykoncepcyjnej dwuskładnikowej zawarte w niej syntetyczne hormony (progestagen i estrogen) po przejściu przez żołądek i wątrobę docierają do krwiobiegu i zaczynają wpływać na układ hormonalny kobiety tak, aby nie dopuścić do zajścia w ciążę.


Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe:
  • hamują owulację, czyli nie dopuszczają do uwolnienia się komórki jajowej (jajeczka) z pęcherzyka Graafa
  • zagęszczają śluz szyjkowy w szyjce macicy, przez co staje się on nieprzepuszczalny dla plemników i plemniki nie mogą się przez niego przedostać do jamy macicy, gdzie w normalnych warunkach dochodzi do zapłodnienia
  • hamują rozrost błony śluzowej macicy (endometrium), co uniemożliwia zagnieżdżenie się zarodka w przypadku, gdyby jednak doszło do owulacji i zapłodnienia komórki jajowej przez plemnika

Przy stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych zmienia się też długość cyklu miesiączkowego kobiety, ponieważ z chwilą połknięcia pierwszej tabletki antykoncepcyjnej, to hormony dostarczane w tych tabletkach przejmują kontrolę nad cyklem miesiączkowym kobiety.

Długość cyklu miesiączkowego przy stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych wynosi 28 dni.

Generacje tabletek antykoncepcyjnych

Wyróżniamy 4 generacje tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych.

O generacji tabletek antykoncepcyjnych decyduje głównie generacja zastosowanego w nich syntetycznego progestagenu, który jest odpowiednikiem naturalnego progesteronu.

Producenci tabletek antykoncepcyjnych starają się aby każda kolejna generacja tabletek antykoncepcyjnych, przy mniejszej dawce hormonów, zapewniała taką samą skuteczność antykoncepcyjną, jak poprzednia generacja oraz w mniejszym stopniu negatywnie oddziaływała na zdrowie kobiety podczas jej stosowania.

Doskonaleniu podlega głównie syntetyczny progestagen, tak aby jak najbardziej w działaniu przypominał naturalny progesteron występujący w organizmie kobiety.

Tabletki antykoncepcyjne pierwszej generacji z początku lat 60 zawierały duże stężenie syntetycznych hormonów: progestagenu i estrogenu, przez co miały bardzo negatywny wpływ na organizm kobiety.

Po pojawieniu się tabletek antykoncepcyjnych drugiej generacji zostały one wycofane ze sprzedaży.

Progestagen stosowany w tabletkach antykoncepcyjnych pierwszej generacji to chlormadinon lub norethynodrel, a estrogen to etynyloestradiol.

Tabletki antykoncepcyjne drugiej generacji pojawiły się w latach 70. Charakteryzują się mniejszą zawartością estrogenu i progestagenu w porównaniu do tabletek pierwszej generacji oraz mniejszą liczbą działań niepożądanych występujących podczas ich stosowania.

Progestagen stosowany w tabletkach antykoncepcyjnych drugiej generacji to lewonorgestrel, norgestrel lub norgestron, a estrogen to etynyloestradiol.

Tabletki antykoncepcyjne trzeciej generacji pojawiły się na rynku w latach 90 i oprócz stosowania jako środka antykoncepcyjnego stosuje się je także jako lek pomocny w leczeniu trądziku.

Progestagen stosowany w tabletkach antykoncepcyjnych trzeciej generacji to dezogestrel, gestoden lub norgestimat, estrogen to etynyloestradiol.

Tabletki antykoncepcyjne czwartej generacji dzięki zastosowaniu nowej generacji progestagenu, to tabletki antykoncepcyjne po których się nie tyje, a ich zażywanie może powodować spadek wagi ciała. Te tabletki antykoncepcyjne nowej generacji są także stosowane w leczeniu łysienia androgenowego, hirsutyzmu lub trądziku.

Progestagen stosowany w tabletkach antykoncepcyjnych czwartej generacji to drospirenon lub dienogest, a estrogen to etynyloestradiol lub walerianian estradiolu.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe drugiej i trzeciej generacji, mimo wynalezienia tabletek antykoncepcyjnych czwartej generacji, są dalej produkowane, ponieważ nowsza generacja tabletek nie oznacza, że są one lepsze i bezpieczniejsze w stosowaniu.

Ponadto przez to, że tabletki antykoncepcyjne 2 i 3 generacji są już bardzo długo stosowane, to bardzo dobrze poznano ich wpływ na organizm kobiety w przeciwieństwie do tabletek antykoncepcyjnych najnowszej generacji.

Każda generacja tabletek antykoncepcyjnych ma inne zalety oraz inne działania niepożądane mogące wystąpić podczas ich stosowania.

Tym samym każda generacja tabletek antykoncepcyjnych, a także rodzaj zastosowanych hormonów (głównie gestagenu) w tej samej generacji tabletek antykoncepcyjnych w różny sposób mogą oddziaływać na każdą kobietę.

Może się okazać, że tabletki najnowszej generacji u danej kobiety mogą powodować więcej działań niepożądanych niż najstarszej obecnie - drugiej generacji.

Rodzaje tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych

Ilość hormonów wytwarzanych przez organizm kobiety uzależniona jest od fazy cyklu miesiączkowego w jakiej się ona znajduje. Dlatego producenci starają się dostosować tabletki antykoncepcyjne do naturalnego rytmu cyklu miesiączkowego kobiety poprzez zastosowanie różnej zawartości hormonów w tabletkach antykoncepyjnych.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe dzielimy na:
tabletki antykoncepcyjne jednofazowe: dostarczają organizmowi taką samą stałą ilość progestagenu i estrogenu. Każda tabletka zawiera jednakową ilość hormonów
tabletki antykoncepcyjne dwufazowe: zawierają 2 rodzaje tabletek: tabletki
z estrogenem, które mogą mieć niewielką domieszkę progestagenu oraz tabletki z estrogenem i progestagenem
tabletki antykoncepcyjne  trójfazowe, w opakowaniu znajdują się 3 rodzaje
tabletek z różnymi dawkami hormonów: estrogenu i progestagenu. Najwięcej estrogenu zawierają tabletki zażywane w drugiej kolejności, a najwięcej progestagenu znajduje się w trzecim rodzaju tabletek zażywanych na końcu

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe po porodzie

Po narodzinach dziecka, można zacząć przyjmować tabletki antykoncepcyjne nie wcześniej niż 3 tygodnie po porodzie.

Najlepiej rozpocząć pierwszy cykl z tabletkami antykoncepcyjnymi miedzy 3 a 4 tygodniem po porodzie, ponieważ tylko przez około pierwsze 4 tygodnie występuje niepłodność poporodowa, która skutecznie zabezpiecza przed ciążą.

W przypadku rozpoczęcia antykoncepcji doustnej później niż 28 dnia po porodzie należy stosować dodatkową antykoncepcję mechaniczną np. prezerwatywy przez pierwsze 7 dni zażywania tabletek antykoncepcyjnych.

Jeżeli przed rozpoczęciem stosowania antykoncepcji kobieta współżyła, to w takiej sytuacji powinna przed zażyciem pierwszej tabletki antykoncepcyjnej sprawdzić, czy nie jest w ciąży lub poczekać z rozpoczęciem stosowania antykoncepcji hormonalnej do czasu wystąpienia pierwszej miesiączki po porodzie.

Tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych nie wolno stosować w trakcie karmienia piersią. Wynika to z tego, że estrogeny z tabletki antykoncepcyjnej przenikają do mleka matki, a z nim dostałyby się do organizmu noworodka, co mogłoby wpłynąć negatywnie na jego zdrowie i rozwój.

Dla kobiet karmiących piersią są przeznaczone tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe tzw. minipigułka antykoncepcyjna, zawierająca tylko progestagen.

Zamiast minipigułki antykoncepcyjnej karmiąca mama może stosować inne hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające tylko progestagen takie jak: zastrzyki antykoncepcyjne i wkładkę wewnątrzmaciczną hormonalną, ale dopiero nie wcześniej niż 6 tygodni po porodzie.

Najczęstsze przeciwwskazania do stosowania tabletek antykoncepcyjnych

Tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych nie mogą stosować kobiety:
  • podejrzewające, że są w ciąży
  • palące papierosy (szczególnie te kobiety, które są w wieku powyżej 35 roku życia)
  • z otyłością
  • mające uczulenie na składnik lub składniki tabletek antykoncepcyjnych
  • z migreną zwaną „migreną z aurą”
  • z bardzo wysokim ciśnieniem tętniczym, mogącym zwiększać ryzyko pojawienia się zakrzepu w tętnicy
  • chorujące na ciężką cukrzycę, mogącą zwiększać ryzyko pojawienia się zakrzepu w tętnicy
  • chorujące na dusznicę bolesną
  • z chorobami wątroby lub nerek
  • z krwawieniami z pochwy
  • z nowotworem piersi lub narządów płciowych
  • po zawale serca
  • po udarze
  • mające zakrzepicę żył głębokich lub zakrzepy w innych narządach
  • mające problemy z krzepnięciem krwi
  • przed zabiegiem chirurgicznym
  • długotrwale unieruchomione
  • z bardzo wysokim stężeniem tłuszczów we krwi, mogącym zwiększać ryzyko  pojawienia się zakrzepu w tętnicy
  • z hiperhomocysteinemią

Wszystkie przeciwwskazania do stosowania danego rodzaju tabletek antykoncepcyjnych są umieszczone na ulotce do nich dołączonej.
                                 
Jak stosować tabletki antykoncepcyjne?

Stosowanie tabletek antykoncepcyjnych najlepiej rozpocząć od pierwszego dnia miesiączki.

Jeżeli pierwszym dniem zażywania tabletek antykoncepcyjnych jest pierwszy dzień miesiączki to przyjmuje się, że tabletki działają antykoncepcyjnie od pierwszego dnia zażywania.


Jeżeli natomiast pierwszym dniem zażywania tabletek jest okres czasu od 2 do 5 dnia miesiączki to przyjmuje się, że tabletki będą skuteczne dopiero po 7 dniach ich zażywania. Przez okres 7 dni niezbędne będzie dodatkowe zabezpieczenie się przed ciążą np. w postaci prezerwatywy.

Sposób stosowania tabletek antykoncepcyjnych zależy od rodzaju tabletek (jednofazowe, dwufazowe, trójfazowe) oraz od producenta danych tabletek. Dlatego przed zastosowaniem antykoncepcji należy dokładnie przeczytać ulotkę dołączoną do opakowania tabletek antykoncepcyjnych.

Tabletki antykoncepcyjne jednofazowe (21 tabletek w opakowaniu) należy przyjmować codziennie o tej samej porze dnia przez 21 dni. Potem należy zrobić 7 dni przerwy. W przerwie powinno nastąpić krwawienie miesiączkowe.

Na rynku dostępne są też tabletki antykoncepcyjne jednofazowe zawierające w opakowaniu 28 tabletek: 21 tabletek z hormonami i 7 bez hormonów lub 24 z hormonami i 4 bez hormonów. Stosuje się je codziennie bez przerw miedzy opakowaniami.

Opakowania tabletek antykoncepcyjnych zawierające 28 tabletek przeznaczone są dla kobiet, które po 7 dniowej przerwie w stosowaniu opakowania 21 tabletek zapominają w terminie rozpocząć zażywanie tabletek z nowego opakowania.

Tabletki antykoncepcyjne dwufazowe. W opakowaniu znajduje się 21 tabletek w dwóch kolorach. Najpierw przyjmuje się przez 10 dni tabletki zawierające estrogen, a następnie przez 11 dni tabletki zawierające estrogen i progestagen. Po zażyciu całego opakowania (po 21 dniach) robi się 7 dniowa przerwę.

Tabletki antykoncepcyjne trójfazowe. W opakowaniu znajduje się 21 tabletek w trzech kolorach z różnymi dawkami hormonów: estrogenu i progestagenu . Ma to na celu lepsze dostosowanie się do cyklu miesiączkowego kobiety. Pierwsza i trzecia seria zażywanych tabletek zawiera najczęściej zwiększone dawki progestagenów, a środkowa estrogenu. Tabletki zażywa się według kolejności przez 21 dni a następnie robi się 7 dniową przerwę do kolejnego opakowania.

Jeżeli zapomnisz połknąć tabletkę antykoncepcyjną, to w większości preparatów tego typu wystarczy zażyć ją w ciągu 12 godzin, a następną już o stałej porze. Szczegóły opisane są w ulotce dołączonej do opakowania tabletek antykoncepcyjnych.

Przez pierwsze 3 miesiące przyjmowania tabletek mogą wystąpić objawy związane
z przystosowaniem się organizmu do tabletek antykoncepcyjnych np.: zawroty głowy, nudności, wymioty, bóle głowy, plamienia lub krwawienia z pochwy w trakcie cyklu.

Powrót płodności po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych

Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych płodność kobiety najczęściej powraca już w pierwszym lub drugim cyklu miesiączkowym bez tabletek antykoncepcyjnych.


Odstawić tabletki antykoncepcyjne można w dowolnym momencie, ale lekarze najczęściej zalecają zażyć wszystkie tabletki antykoncepcyjne z opakowania, aby łagodnie przejść do naturalnego cyklu miesiączkowego.

Po krwawieniu z odstawienia rozpocznie się normalny fizjologiczny cykl miesiączkowy, choć niekoniecznie z owulacją.

Pierwsze cykle miesiączkowe bez tabletek antykoncepcyjnych mogą być nieregularne.

   
Jakie są zalety stosowania tabletek antykoncepcyjnych?

Zalety stosowania tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych:

  • wysoka skuteczność przy właściwym stosowaniu
  • wygoda w stosowaniu, ta metoda antykoncepcji nie powoduje dyskomfortu podczas współżycia jak np. prezerwatywa
  • mogą zmniejszać łojotok skóry, trądzik i nadmierne owłosienie
  • możliwa poprawa cery
  • szybki powrót płodności po odstawieniu tabletek
  • zmniejszenie objawów związanych z zespołem napięcia przedmiesiączkowego
  • krwawienia miesiączkowe mogą być bardziej regularne, krótsze, mniej obfite i mniej bolesne
  • mogą łagodzić objawy endometriozy
  • niektóre rodzaje tabletek antykoncepcyjnych mogą być pomocne w leczeniu zespołu policystycznych jajników, trądziku, hirsutyzmu (nadmiernego owłosienia), endometriozy


Jakie są wady stosowania tabletek antykoncepcyjnych?


Wady stosowania tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych:

  • codzienne przyjmowanie tabletki o tej samej porze może być uciążliwe
  • brak ochrony przed chorobami przenoszonymi drogą płciową
  • możliwy spadek libido
  • możliwy wzrost wagi ciała
  • możliwość występowania działań niepożądanych


Możliwe działania niepożądane tabletek antykoncepcyjnych

Tabletki antykoncepcyjne uwalniając do organizmu kobiety dodatkowe hormony powodują zaburzenie naturalnej gospodarki hormonalnej i mogą pojawić się następujące:


1. Często występujące działania niepożądane podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych:

  • przyrost wagi
  • nadciśnienie tętnicze
  • problemy z wątrobą
  • ból piersi
  • tkliwość piersi
  • ociężałość nóg
  • puchnięcie palców u rąk i nóg
  • ból brzucha
  • bóle głowy
  • wahania nastroju

2. Rzadko występujące działania niepożądane podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych:
  • powiększenie piersi
  • migreny
  • wymioty
  • biegunka
  • spadek lub wzrost libido
  • zakrzepica żył głębokich
  • udar
  • zawał serca
  • zator w płucach
  • upławy

                   

O wszystkich dolegliwościach należy powiadomić lekarza ginekologa.


Pełna lista możliwych działań niepożądanych mogących wystąpić przy stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych znajduje się na ulotce dołączonej przez producenta do opakowania tabletek antykoncepcyjnych.


Jaka jest skuteczność tabletek antykoncepcyjnych?

Tabletki antykoncepcyjne są jedną ze skuteczniejszych form antykoncepcji.


Skuteczność tabletek antykoncepcyjnych dla właściwego stosowania według wskaźnika Pearla wynosi: 0,3.


Zobacz także:

Zobacz inne artykuły z działu - Antykoncepcja

Ta strona korzysta z plików cookies. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce prywatności.
Copyright © 2011-2018 ABCmaluszka.pl
Serwis ABCmaluszka.pl ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie może zastąpić profesjonalnej porady medycznej. Właściciel serwisu nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z zastosowania informacji zawartych w serwisie ABCmaluszka.pl
Wróć do spisu treści